Recent zijn er 2 ontwikkelingen geweest die in samenhang aandacht vragen wat mij betreft.

Allereerst het onderzoek van Motivaction in opdracht van Sustainable Finance lab (te vinden via de link: http://www.motivaction.nl/content/vraag-om-koerswijziging-financi%C3%ABle-sector) en als tweede de uitlating van de AFM in een interview in het FD van 10 januari 2012 over de vooruitgang die banken boeken bij het maken van de cultuuromslag.

In een Blog binnen de Delta LLoyd groep op LinkedIn is een discussie op gang gekomen door een initiatief van Patrick Koimans. Naar zijn mening geven de uitkomsten van het onderzoek aan "hoe Nederlanders naar de financiële sector kijken en welke veranderingen ze wenselijk vinden. Mooie bezinning en reflectie, en een serieuze uitdaging!" Met een oproep tot "Social dividend". Reden voor een andere deelnemer om te reageren "dat een voudigere producten in deze context een uitkomst zijn" en bijdragen aan sociaal dividend.

En daar komen beide ontwikkelingen bij elkaar. Want ook de AFM geeft in het interview aan dat vooral spaarproducten simpeler, nuttiger en veiliger zijn geworden. "Maar het duurt nog jaren voor alle producten oke zijn". En dat laatste onderstreep ik. Maar de vraag is of hiermee de transformatie van de branche wordt gerealiseerd.

Natuurlijk zijn eenvoudigere producten voor de grote groep klanten nodig. Zij hebben immers in de praktijk voor hun niet zoveel complexiteit nodig en verwachten dat ook niet. De exotische producten zijn in Nederland ook niet ontstaan vanuit de noodzaak van de klant. Ze zijn bedacht door de aanbieder in een verdringingsmarkt en vanwege opdrogende rendementbronnen van voorheen(schade). Enkele nieuwkomers in de markt begrijpen dit goed en vertalen de boodschap visueel voor de door mij bedoelde klantengroepen.

Maar,.. volgens mij is de essentie van de onderzoeken die zo mooi zijn samengevat door Patrick Koimans (dank) dat de 'burger', gelijktijdig de klanten van de aanbieders met wie zij contracten sluiten, een geheel andere rol verwachten van aanbieders.

Eentje die aanbieders vanaf de jaren '70 steeds meer zijn verloren en nog sterker vanaf de jaren '90 door het solidariteitsbeginsel structureel aan te tasten, hebben verlaten. Door nieuwe concepten te introduceren op Amerikaanse leest, meegenomen door de jonge potentials van aanbieders in de jaren '80 voor 1 jaar in opleiding in de Amerikaanse markt en die daarna de scepter hebben gezwaaid bij onze aanbieders.
Hieruit zijn de lease concepten, de impuls van de levenmarkt en dergelijke ontstaan.

In samenhang met de liberalisering in de jaren '80 werd het speelveld van de aanbieders (nu bank en verzekeraar) nog groter. Een ontwikkeling die ik in de afgelopen 30 jaar van nabij, ook bij DL, als bestuurder heb meegemaakt. Inclusief de haast verbazing destijds bij betrokken initiatiefnemers over het feit dat het concept werkte. En hoe! De brokken zijn nu zichtbaar en moeten door ons allen in samenwerking worden opgeruimd.

De klant verwacht, zoals ook blijkt uit dit onderzoek, een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Niet in woord of middels de weg van marketing, maar daadwerkelijk. Die slag wordt nu hopelijk meer en meer gemaakt. Niet door overnames van vergelijking machines, waardoor ze nog minder 'independent' worden. En ook niet door initiatieven van bijvoorbeeld BND met slimme marketing concepten a la DSB. Hoe goed wellicht de structuren van de tarieven en van hun producten ook kunnen zijn. De wijze waarop wordt opgetreden gaat onze branche per saldo nog verder beschadigen. Zeker als wordt beseft dat een kleine speler bij succes, om welke reden dan ook, eveneens een grote speler met dito problemen en kosten wordt. Dergelijke partijen bijten in de eigen staart, korte termijn politiek dus.

Nee, het richten op die maatschappelijke en dienstbare (nuts)functie voor de maatschappij en de klanten, is het antwoord. Dat is waarvoor onze branche er is, en dat zie ik nog maar mondjesmaat ontwikkelen. Zeker zolang de commerciele belangen en shareholdersvalue een rem vormen. En bestuurders hierdoor in de dageloijks zichtbare spagaat zitten. Wel willen maar niet kunnen. Of zoals een bestuurder laatst uitriep: "de enige weg om te komen tot een oplossing en een transformatie is om alle aanbieders tijdelijk in handen van de staat te brengen".

Een meer fundamentale verandering dus en niet het wekken van de illusie is hetgeen dat nodig is.  Door sommigen is over de huidige ontwikkelingen niet zonder reden openbaar steeds vaker het woord 'illusiepolitiek' in de mond genomen. Als karakteristiek voor schijnbewegingen.

En waarom komt uiteindelijk na veel calamiteiten de fundamentele verandering er? Omdat de klantenmassa dat gaat afdwingen in onze uitdagende (en steeds meer) open wereld.