Brief minister de Jager aan de Tweede kamer over zijn beleidsvoornemens vakbekwaamheid en diplomaregister

Op 31 januari 2012 heeft minister de Jager een brief aan de Tweede Kamer gezonden. Met betrekking tot maatregelen die de kwaliteit van het financieel advies in de toekomst moeten gaan verbeteren. Hoewel de stappen zeker zullen leiden tot een kwaliteitstijging is de beleidsrichting van dit moment wat mij betreft op minstens twee onderdelen een gemiste kans.

Een diplomaplicht voor iedereen die binnen de onderneming 'adviseert' is een duidelijke verbetering. Op dit moment kan een zogenaamd 'deskundigheidsbouwwerk' gehanteerd worden als alternatief voor een diploma. Van meet af aan is dit eigenlijk een gewrocht geweest. Om tegemoet te komen aan grote ondernemingen.

Echter, de term 'adviseren' wordt door de minister nu opgehangen aan de term 'advies' van de Wft. Hierdoor blijven nog steeds personen die zich adviseur noemen buiten schot. Immers, als zij zich beperken tot een advies zonder te komen met een productoplossing vallen zij buiten de kwaliteitsverhogende maatregelen van de minister. 

Gecombineerd met de uitlating van de minister in zijn brief van 13 december 2011 over de betekenis 'onafhankelijkheid' van de adviseur, en zijn weigering om dit bij wet te gaan regelen maar het aan de "zuivere marktwerking" over te laten, heeft een aanzienlijke groep een ongecontroleerd schootsveld richting de consument. Zeker omdat zij in de zin van de Wft ook nog eens geen vergunning van de AFM behoeven te bezitten.

Zonder enig diploma en vergunning kunnen zij de consument benaderen als zogenaamd financieel adviseur. Dit leidt zeker tot excessen.Onduidelijk is dan ook waarom de minister meent dat zijn huidige maatregel er toe gaat leiden dat je "als consument er zeker van moet kunnen zijn dat de persoon die jou adviseert daadwerkelijk op de hoogte is van alle relevante zaken met betrekking tot het terrein waarin geadviseerd wordt".

Een tweede punt is het diplomaregister.  De minister ziet hierin na gesprekken te hebben gevoerd met marktpartijen en de toezichthouder geen noodzaak. Dat "marktpartijen ernstig  twijfelen aan de toegevoegde waarde van een diplomaregister", zoals de minister in zijn brief stelt, dat kan ik mij voorstellen. Maar dat de minister zich hierdoor laat leiden, is voor mij zonder een adequate onderbouwing niet te volgen.

Een privaat initiatief, waar de markt overigens naar zeggen van de minister ook twijfel over blijkt te hebben is inderdaad gedoemd te mislukken. De zelfregulering van onze branche straalt niet 'het braafste jongetje van de klas willen zijn' uit. Een bescherming van het beroep van financieel adviseur, met een sterk maatschappelijke functie en dito ethiek, schreeuwt om niets anders dan een wettelijk geregeld publiekrechtelijke beroepsorganisatie. Die zorgt dan ook meteen voor de inschrijving met toelatingseisen, zoals onder andere de controle op de vereiste diploma's en ethiek. Met een aanpassing van de definitie van 'advies' in de Wft is dan ook meteen het hiervoor door mij aangehaalde punt van kritiek eenvoudig, bergijpelijk en zonder al te veel kosten opgelost.Het enige wat men hoeft te doen is in het wetsartikel het geven van advies los te koppelen van een productoplossing. Deze fase komt vervolgens pas na het financieel advies, evenals de latere mogelijke stap van bemiddelen. Het feit dat de minister denkt, zoals hij stelt, dat de AFM als toezichthouder tijd en ruimte heeft is illusiepolitiek.

De toezichthouder zou minimaal een flink aantal FTE erbij moeten krijgen om dit naast andere taken ook nog effectief, ter bescherming en in het belang van de klant, uit te voeren. Maar hierdoor stijgen de toezichtskosten ook. En het stijgen van de toezichtskosten voor de markt is blijkens de brief van de minister juist in de kern zijn overweging om een diplomaregistratie (nu) niet in te voeren. Zoals hij stelt "is deze verhoging lastig uit te leggen nu de meerwaarde van een diplomaregister vooralsnog onduidelijk is". Voor mij is echter duidelijk deze juist voor de ontoereikend zelfregulerende markt 'onduidelijk' is. En zo bijt de minister in zijn eigen staart en is de markt -vooralsnog- de lachende derde. Mijn heeft weer tijd gewonnen.

Uiterst jammer en een gemiste kans om de welwillende en toekomstgerichte adviseur juist in deze fase te ondersteunen met adequate wetgeving. Om op die manier beter zijn praktische probleem van alledag te kunnen pareren. Zie hiervoor hetgeen door mij en Lambert Becks, financieel adviseur, in mijn column in het VVP van deze week al is beschreven.